Home > Hot ! > «Αρ’ τίνους είσι σύ;» Τ’ς Ξηροχωρίτ’κ’ς Γραμματ’κής τα καμώματα

«Αρ’ τίνους είσι σύ;» Τ’ς Ξηροχωρίτ’κ’ς Γραμματ’κής τα καμώματα


There are no slides in this slider.



There are no slides in this slider.


palio-xirochori-agios-athanasiosΠάντα αγαπούσα τη γλώσσα μας, την ελληνική. Αλλά η τοπική μας διάλεκτος, τα Ξηροχωρίτικα, ασκούσαν μια ιδιαίτερη γοητεία, τόσο με το ιδιαίτερο λεξιλόγιο όσο και με τη μοναδική προφορά τους.
Πριν από είκοσι -και βάλε!- χρόνια, μερικοί φίλοι είχαμε προσπαθήσει να διατυπώσουμε και μια σειρά κανόνων , την οποία, με προσωπική παρατήρηση, μελέτη και συστηματοποίηση  εμπλουτίζαμε διαρκώς. Κι αυτό θα συνεχίσουμε να κάνουμε! Κάθε συμβολή είναι πολύτιμη! Αλλά ας δούμε μερικούς απ’αυτούς.

1. ΠΡΟΦΟΡΑ ΦΩΝΗΕΝΤΩΝ

1α.. Το άτονο ι σε όποιο σημείο της λέξης κι αν βρίσκεται,
δεν προφέρεται. Αντίθετα, προφέρεται κανονικά όταν τονίζεται.
Π.χ.: σπίτ’,  αγόρ’  παραθύρ’
Το ίδιο βέβαια ισχύει και για τα η, υ, ει και οι.
Π.χ.: ψ’λός, σκ’λί, π’νώ, κακόμ’ρος.

1β. Παρόμοια συμπεριφέρεται και το διπλό φωνήεν ου.
Π.χ.: κ’νούπ’, μ’λάρ’, κ’λούρ’

1γ. Το ε (και το διπλό αι) όταν τονίζεται, προφέρεται κανονικά.
Όταν δεν τονίζεται προφέρεται ι.
Π.χ.: πήγι, έφιρι, έπισι.

1δ. Ο φθόγγος ο (ο και ω) όταν τονίζεται προφέρεται κανονικά,
διαφορετικά γίνεται ου.
Π.χ.: αγαπώ, μ’κρό αλλά καπέλου, χουράου, έργου,

1ε. Το α, τονιζόμενο ή μη και ανεξάρτητα από τη θέση του,
προφέρεται πάντα, χωρίς καμία αλλοίωση.
Π.χ.: μάννα, χαρά αγκαλιά

2. ΚΤΗΤΙΚΑ ΕΠΙΘΕΤΑ

Με απλή εφαρμογή των προηγούμενων κανόνων, εύκολα βρίσκουμε
τα Ξηροχωρίτικα ισοδύναμα των μου, σου, του, της και μας, σας, τους,
που γίνονται αντίστοιχα μ’ , σ’ , τ’, τ’ς και μας, σας, τ’ς
(π.χ. μάννα μ’ , σπίτ’ σ’, πιδί τ’, άντρα τ’ς
Αξίζει ωστόσο να σημειωθεί η εξαίρεση του αρσενικού στο α΄ πρόσωπο και η ιδιαίτερη θέση του ακόμη και στην Γραμματική:
Ενώ για τη μάνα και το παιδί, το κτητικό «μου» γίνεται απλώς «μ’» (π.χ. μάνα μ’ και πιδί μ’), στο αρσενικό π..χ. πατέρας, το «μου» αντιστρέφεται (!) και γίνεται «ουμ».
Έτσι λέμε πατέρασουμ, και ομοίως γιοσουμ, θιόσουμ και ούτω καθεξής.

3. ΚΛΙΣΗ ΟΥΣΙΑΣΤΙΚΩΝ

Για το τέλος παραθέτουμε έναν αξιοπρόσεκτο κανόνα της Ξηροχωρίτικης γραμματικής, ο οποίος ορίζει ότι :
Όπως ακριβώς συμβαίνει με τα θηλυκά και τα ουδέτερα ουσιαστικά,
η αιτιατική του πληθυντικού είναι όμοια με την ονομαστική και για τα αρσενικά.
Ποιος δε θυμάται τη γιαγιά να ρωτάει:
-Πότι παίρνιτι τ’ς βαθμοί;

Μήλια Ματσάγκα

Κράτα το

Τα άρθρα που δημοσιεύονται εκφράζουν τον/την συντάκτη/τριά τους και οι θέσεις δεν συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη του palmosev.gr

Για τις ειδήσεις της Εύβοιας κι όχι μόνο εμπιστευτείτε το palmosev.gr



error: