Home > Πολιτισμος - Κοινωνικα > “Εποφθαλμισμός”

There are no slides in this slider.



There are no slides in this slider.


Πολλοί είναι αυτοί που αναρωτιούνται γιατί σε μια εφημερίδα να υπάρχει και λογοτεχνία. Η απάντηση είναι απλή. Η ζωή μας καταγράφεται με χίλιους τρόπους. Η τέχνη του λόγου είναι μια άλλη οπτική που μπορεί και να μας προβληματίσει και να μας ψυχαγωγήσει. Προς τέρψιν του μυαλού σας λοιπόν.

Εποφθαλμισμός”

Χρήστος Μιχαήλ Αλεξανδρής

“Ένας πόθος ικανοποιείται τελείως όταν του προμηθεύσουν το αντικείμενο που εποφθαλμιά”, αναφέρει ο Freud σε μια υποσημείωση κατά την ανάλυση της περίπτωσης του μικρού Χάνς. Οι αρχαίοι ημών πρόγονοι πίστευαν πως η όραση είναι αποτέλεσμα ακτίνων που εκπέμπονται από το όμμα! Φυσικώς κάτι τέτοιο δεν ισχύει αλλά ψυχοδυναμικώς είναι απολύτως ακριβές.

 

Η όραση πράγματι οφείλεται στο φώς αλλά το φως φωτίζει τα πάντα (ουδέν κρυπτόν υπό τον ήλιον) ενώ ο άνθρωπος βλέπει ή πιο ποιητικά φωτίζει μόνο ό,τι τον ενδιαφέρει. Πολύ συνετά ο Freud χρησιμοποιεί ένα ρήμα που αφορά στη λειτουργία του οφθαλμού όχι απλά ως οργάνου της όρασης αλλά ως οργάνου που πρώτα από όλα ορέγεται. Η επιθυμία μπορούμε να πούμε δεν ορίζεται απλά σαν η έλλειψη του αντικειμένου που την πληρώνει αλλά συμπεριλαμβάνει την κίνηση του βλέμματος και το κλείδωμά του “επί” του αντικειμένου ή αλλιώς τη σκόπευσή του.

Η επιθυμία πάνω απ’ όλα βλέπει. Το σκοπικό λοιπόν αντικείμενο αποδίδεται μεν κατ’ αποκλειστικότητα στο βλέμμα ως σύλληψη αλλά φέρει υπό την αιγίδα του όλα τα αντικείμενα ή ίσως τα λοιπά αντικείμενα ενέχουν το βλέμμα αφού πάντα αποτελούν “σκοπό” ανεξαρτήτου πηγής. Ποιός δύναται να φάει με κλειστά μάτια; Ποιός ουρεί στα τυφλά ή ποιός σηκώνεται από την τουαλέτα χωρίς να κοιτάξει την παραγωγή του ή ακόμη ποιός δεν έχει διαβάσει τις ετικέτες των σαμπουάν κατά την αφόδευση; Ποιός μπορεί να ακούει χωρίς να εντοπίζει τον πομπό της ομιλίας (αρκεί να φανταστείτε ένα αμφιθέατρο με την έδρα όπισθεν των ακροατών!); Ποιός δεν έχει γδύσει το αντικείμενο του πόθου του με τα μάτια;

Αυτό συνεπάγεται, με βάση την εισαγωγική ρήση του Freud, ότι ο πόθος μπορεί να ικανοποιηθεί μερικώς από το σκοπικό αντικείμενο, από τον εποφθαλμισμό* του. Όχι τυχαία, σύμφωνα με τον Καντέλ, το 75% του εγκεφάλου εργάζεται για την όραση και τους συσχετισμούς αυτής με τις λοιπές αισθήσεις. Κατέχει την πρωτοκαθεδρία, είναι κράτος εν κράτει. Βλέπουμε από γενέσεως μέχρι θανάτου. Σαν “κλείσουμε τα μάτια” σφραγίζεται το τέλος της ζωής ως όντα που επιθυμούν, με τρανό παράδειγμα την επιθανάτιο λέξη του Γκαίτε: “Φώς”. Το μάτι είναι ενορμητικά επενδυμένο και ως εκ τούτου είναι πάντοτε αδηφάγο. Μια μελανή οπή που κατασπαράζει οτιδήποτε έχει μάζα. Το μάτι λιμπί(d)ζεται!

Μετά από τούτο τον πρόλογο, είμαστε σε θέση να κατανοήσουμε κάποιες πολύ σοφές λαϊκές ρήσεις. Όπως “φάτε μάτια ψάρια κι η κοιλιά περίδρομο” ή “τον έφαγε με τα μάτια”, δηλαδή το βλέμμα υποκαθιστά το στόμα που με άλλα λόγια καταδεικνύει ότι δεν μασουλάμε απλά και μόνο για να χορτάσουμε και άρα μπορούμε να ικανοποιηθούμε όχι τρώγοντας και μόνο. Πρέπει κατά πρώτον να χορτάσει το βλέμμα κάτι που γνωρίζουν πολύ καλά οι ασχολούμενοι με τη γαστρονομία αφιερώνοντας χρόνο στην παρουσίαση των πιάτων τους. Συν τοις άλλοις, όταν τρώμε δε μιλάμε (και τα πιάτα μας κοιτάμε) ενώ κοιτώντας…

Δε θα γινόταν να αφεθεί απ’ έξω η ερωτική ζωή με τις αρκετά εύστοχες μεν πρόστυχες δε εκφράσεις “μου πετάχτηκαν τα μάτια” ή “θα σου πετάξω τα μάτια έξω” ή “έχασα το φώς μου”, που αναδεικνύουν απερίφραστα ότι τα υποκείμενα “τυφλώθηκαν από έρωτα”!

Όταν όλη η libido έχει διοχετευτεί στο αντικείμενό τι απομένει στον οργανισμό για να λειτουργήσει; Ο έρως μας φέρνει πάντα αντιμέτωπους με το θάνατο, με τη στιγμή που κλείνουμε τα μάτια, με τη στιγμή που υπάρχει εκκένωση της libido και απονέκρωση της επιθυμίας, με το κενό όπου η σκέψη και το βλέμμα παύει. Τα ρομαντικά ζευγαράκια κλείνουν πάντα το φώς πριν την πράξη ή δένουν τα μάτια γιατί ξέρουν ότι αργά ή γρήγορα θα το χάσουν, ότι ούτως ή άλλως είναι αόμματοι. Το βλέμμα στον έρωτα λάμπει διά της απουσίας του ._

εποφθαλμισμός: ποιητική και ψυχαναλυτική αδεία νεολογισμός,

εκ του ρήματος εποφθαλμιώ.

Τα άρθρα που δημοσιεύονται εκφράζουν τον/την συντάκτη/τριά τους και οι θέσεις δεν συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη του palmosev.gr

Για τις ειδήσεις της Εύβοιας κι όχι μόνο εμπιστευτείτε το palmosev.gr



error: