Home > Επιστολες - Ανακοινωσεις > Ίσως και άλλως έχει

There are no slides in this slider.



There are no slides in this slider.


του Βαγγέλη Γ.Παπασταμούλου

Η Ελλά-ς (Ελλά-δα) και  ο Έλλην-ας
Η Ελλάς
Ο αείμνηστος λεξικογράφος Πέτρος Αλεξιάδης στην εφημερίδα «Αδέσμευτος Τύπος» (20 και 22-9-2003) του κ. Δημ. Ρίζου στη στήλη «Τι σημαίνει», γράφει σχετικά με τις λέξεις Ελλάς και Έλληνας μεταξύ άλλων και τα εξής άξια προσοχής:
«ΕΛΛΑΣ (1): Από πού πήρε το όνομά της η Ελλάδα; Το ερώτημα τίθεται από αναγνώστη της στήλης… Από τον Έλληνα, γιο του Δευκαλίωνα και της Πύρρας, που σώθηκαν από τον  κατακλυσμό, όταν το πλοίο τους «κάθησε» στον Παρνασ¬σό. Κατά την  μυθολογία μας, ο   Έλληνας  ήταν  ο πρώτος βασιλιάς  της Φθιώ-τιδας. Παντρεύτηκε την νύμφη  Ορσηίδα και  γέννησε τον Δώρο (Δωριείς),τον Ξούθο (Ίωνες από τον γιο του, Ίωνα) και τον Αίολο (Αιολείς). Απ’ όπου, με την ευκαι¬ρία, και οι αρχαίες διάλεκτοι της ελληνικής γλώσσας… Στον ‘Ομηρο  δεν  υπάρ¬χουν, εκτός από τους Μυρμι-δόνες του Αχιλλέα, Έλληνες. Όλοι οι άλλοι ονομά¬ζονται Αργείοι, Δαναοί και Αχαιοί. Ο Πηλέας, ο πατέρας του Αχιλλέα, διωγμένος από την Φθιώτιδα, πήγε στην Θεσσαλία όπου έγινε βασιλιάς. Άλλωστε, το όνομά του θυμίζει το Πήλιον. Σύμφωνα με τους αρχαίους συγ-γραφείς… μετά την Φθι¬ώτιδα Ελλάς  ονομάσθη- κε η Θεσσαλία.

Και, στην συνέχεια, η ονομασία επεκτάθηκε στην Ακαρνανία, Αττική, Αιτω-λία, Δωρίδα, Λοκρίδα, Βοιωτία και Φωκίδα.
ΕΛΛΑΣ (2): Τα Πάρια Μάρμαρα… θεωρούνται σύντομο «χρονικό» της ελληνικής ιστορίας. Υπάρχει μνεία ότι το όνομα Ελλάς καθιερώθηκε στον ελληνικό χώρο κατά τον 9ο π.Χ. αιώνα. Ετυμολογικά, η λέξη Ελλάς είναι σύνθετη από τα σελ- (=φως, λάμψη, ακτινοβολία) και το ουσιαστικό λάας, με συναίρεση λας (=λίθος, πέτρα). Συνεπώς, Ελλάς: φωτεινός λίθος, απαστράπτουσα πέτρα. Ωστόσο, η λέξη λάας έχει την μεταφορική σημασία λαός… Γράφει, σχετικά, ο Απολλόδωρος: «…και Διός ειπόντος υπέρ κεφαλής  έβαλλεν αίρων λίθους, και ους μεν έβαλεν Δευκαλίων, άνδρες εγένο-ντο, ους δε Πύρρα, γυναίκες. Όθεν και λαοί μεταφορικώς ωνομάσθησαν από του λάας, ο λίθος. Εξ ίσου ισχυρή είναι η  άποψη  ότι το  δεύτερο συνθετικό είναι το αρχαίο δισήμαντο  ρήμα λάω (=ορώ, βλέπω, παρατηρώ //επιθυμώ, εύχομαι, θέλω)».
– Από τα παραπάνω και σχετικά με την ετυμολογία της λέξεως Ελλάς, γίνεται φανερόν ότι η λέξη αυτή είναι σύνθετη από τη ρίζα σελ-(=φως, λάμψη, κ.λπ.) και τη λέξη λάας (=λίθος) ή το δισήμαντο ρήμα λάω (=ορώ, βλέπω, κ.λπ.). Άρα, της λέξεως Ελλάς γνωρίζουμε το δεύτερο συνθετικό, αφού σύνθετη είναι η λέξη που από-τελείται από δύο λέξεις. Έπειτα, επειδή στον αναφερόμενο γνωστό μύθο ο Απολλόδωρος δεν κάνει λόγο για φωτεινούς λίθους, απορεί κανείς, πως η ρίζα σελ-, η οποία “στον Πελασγικό κόσμο  εκφράζει  − και − την έννοια του υψηλού”, μπορεί να “κολ¬λήσει”, δηλαδή να συνυπάρξει με τις λέξεις λάας ή λάω; Η ρίζα σελ-(=φως, λάμ¬ψη, ακτινοβολία) από την οποίαν γίνονται οι λέξεις: σέλας, σελήνη, σέλαχος, κ.λπ. δεν είναι βέβαιο ότι αποτελεί και πρώτο συνθετικό στη λέξη Ελλάς.
Υπάρχει όμως και μία άλλη αρχαία μαρτυρία, που η ερμηνεία της θεμελιώνει την διαφορετική άποψή μας περί της ετυμολογίας της λέξεως Ελλάς και Έλληνες. Ο αρχαίος συγγραφέας Ησύχιος αναφέρει ότι οι  Λάκωνες χρησιμοποιούσαν τη λέξη έλλα (με δασεία), που σήμαινε καθέδρα, κάθισμα. Ίσως είναι πιο σωστό  να θεωρού¬με, ότι από αυτή τη λέξη έχει την καταγωγή της η λέξη Ελλάς, ως χώρα των αυτο¬χθόνων ανθρώπων. Και τούτο είναι φυσι-κόν, διότι ο “πρωτο-Έλλην-ας” μία πέτρα (έλ-λα) θα έστηνε, πρόχειρα, όρθια, για να καθίσει. Το όνομα Ελλάς, επομένως, γεννήθηκε και υπήρξε στον Τόπο μας. Άλλωστε η Ελλάς με τις όμορφες γυναίκες (Ελλάδα καλλιγύναικα, Ομή-ρου Ιλιάς, Β 683), ήταν, αρχικά, πόλη της θεσσαλικής Φθίας (ο γράφων την τοποθετεί στη σημερινή Λαμία = πέτρα μία, μεταξύ των ποταμών: Ασωπού και Ενιπέως), ιδρυθείσα κατά την μυθολογία μας από τον Έλληνα.
Η Ελλάς (=Εις→Έν-ας+λάας ή λας = Εν-λάς = Ελλάς, με αφομοίωση του ν): Εις λίθος, μία πέτρα είναι, προορισμένη να θρέφει Έλληνες εσαεί, και κανείς δεν μπορεί να την διεκδικήσει.
Ο   Έλλην-ας

Είπαμε στην αρχή ότι η Ελλάδα πήρε το  όνομά της από τον Έλληνα, τον γιο του Δευκα-λίωνα και της Πύρρας. — Και ο ‘Ελλην-ας, πώς  έγινε ο ‘Ελλην-ας;
Ο ιστορικός Κ.Παπαρρηγόπουλος γράφει: …”υιός του Προμηθέως  και  της Πανδώρας  ήτο  ο Δευκαλίων, θυγάτηρ δε του Επιμηθέως η Πύρρα, εκ δε του Δευκα¬λίωνος και  της Πύρρας  εγεννήθη ο ‘Ελλην… Εκ του Δευκαλίωνος  και  της Πύρ¬ρας εγεννήθη όχι μόνον ο Έλλην, αλλά και άλλος υιός ο Αμφικτύων,…και μία θυγάτηρ, η Πρωτογένεια”,…ο δε Απολλόδωρος μας πληροφορεί: Μετά τον κατα¬κλυσμό του Δευκαλίωνα και την εξαφάνιση του ανθρώπινου γένους (λόγω ασέβειας), ο Δίας  διέταξε τον Δευκαλίωνα και την γυναίκα του Πύρρα να πάρουν  πέτρες (χωρίς  να μας λέει αν ήταν φωτεινές) και να τις  πετούν  πίσω  τους. Όσες πε¬τούσε ο Δευκαλίων γίνονταν άντρες, κι όσες πετούσε  η Πύρρα γίνονταν  γυναίκες. Έτσι η γη γέμισε από λαό. Η λέξη παράγεται από την αρχαία  λάας  ή  λας  ή  λή-ας  ή  λευς = λίθος. Μάλιστα δε από την τελευταία παράγεται το ρήμα λεύω = πε-τροβολώ. Ο μύθος (=λόγος), επομένως, συνδέεται με πλήθος, με αριθμό, δηλαδή με αριθμητικές έννοιες.  Η λέξη νεο-λα-ία  (νέος  λα-ός) π.χ. είναι όνομα περιεκτικό.
Από τα παραπάνω γίνεται φανερόν ότι ο ‘Ελλην-ας είναι ο γενάρχης των Ελλήνων, ως πρωτότοκος υιός του Δευκαλίωνα, είναι η πρώτη πέτρα που πέταξε πίσω του ο Δευκαλίωνας. Αλλά στα αριθμητικά επίθετα (απόλυτα και τακτικά), ο πρώτος είναι και ένας, και ο ένας είναι και πρώτος (π.χ. Γένεσις: «Ημέρα μία» = ημέρα πρώτη). Για τους μεταγενέστερους, συνεπώς, ο Έλλην-ας: Εις (=ένας)+λευς (=λίθος)+ην(=ήταν) =Εις + λευς + ην = Εν-ός + λευ-ς + ην = Εν-λευ-ην = Ελ-λε-ην =Ελ-λ ην = Έλλην (με δασεία).
Σχηματισμός. Δίδεται το περιεχόμενο της λέξης ‘Ελλην, το οποίον συγκρο¬τούν, πιθανότατα, οι τρεις λέξεις:  Εις+λευς+ην, και εν συνεχεία ευρίσκεται το θέμα των εν λόγω λέξεων. Διαγράφονται οι καταλήξεις  -ος και  ς, και το ν αφομοιώνεται με το λ. Το υ ευρισκόμενο μεταξύ  φωνηέντων  αποβάλλεται  (π.χ. ιππεύ-ς, ιππέ-ας, γραυ-ς: γραΐδιον, γραία), και το ε παθαίνει έκθλιψη, ή με το η συναιρείται εις η (ε+η=η). Ο Έλλην είναι το μοναδικό μονόθεμο τριτόκλιτο ενρινόληκτο όνομα, το οποίον στην
ονομαστική ενικού αριθμού τονίζεται στην παραλήγουσα, ενώ όλα τα άλλα της ίδιας κατηγορίας με αυτό τονίζονται στη λήγουσα: σωλήν-σωλήνος, παιάν-παιάνος, κ.λπ., άρα είναι μοναδική και η «κατασκευή» του, και έχει επίσης, θέση επιθέτου. Λέμε π.χ. ο Έλλην λόγος, δηλαδή ο ελληνικός λόγος. Την ίδια ιδιότητα έχει και η λέξη Ελλάς, π.χ. Ελλάς γη (=Ελλά-δα= γη), δηλαδή ελληνική γη.
Στο όνομα ο Έλλην το «Ε» και το «ην» ακούονται πολύ έντονα, επειδή κατά πάσα πιθανότητα, το Εις και το ην έπαιρναν περισπω-μένη, την οποίαν, ως γνωστόν αποτελούσαν δύο τόνοι, η οξεία και η βαρεία, και η φωνή κατά την εκφορά περιεσπάτο, δηλαδή ανεβοκατέβαινε ενισχυόμενη. Εάν τα ανωτέρω είναι αληθή, τότε η λέξη Έλλην είναι πολυσύνθετη, γίνεται δηλαδή από τρεις, τουλάχιστον, λέξεις.
Και τελειώνουμε με τις εξής παρατηρήσεις:
1.    Πάνω στο Έλληνας κλίνονται όλα τα αρσενικά προπαροξύτονα ισοσύλλαβα ονόματα σε –ας: Ο πίνακας, μύωπας, γίγαντας, γείτονας, άρχοντας, ρήτορας, κ.λπ.
2.    Η ρίζα σελ- είναι αμφίβολο, αν αποτελεί πρώτο συνθετικό στη λέξη Ελλάς.
3.    Είναι δυνατόν τα αριθμητικά επίθετα, απόλυτα και τακτικά, ν’ αποτελούν πρώτο συν-θετικό σύνθετης λέξης: Ένδεκα-ενδέκατος-ενδεκάδα, «ενοθεΐα = η λατρεία ενός θεού», «ενοειδής = ενιαίος, μοναδικός, απλός»,«ενο-ποιώ = κάνω κάτι να γίνει ένα», «ενί-πους = αυτός που έχει ένα πόδι», «ενάενος = αυτός που είναι ενός έτους»,πενθήμερο, δεκάλογος, εκατόμβη, δευτερότοκος, κ.λπ.
4.    Η λέξη ΕΛΛΗΝ (5+30+30+8+50) έχει λεξάριθμο 123, ενώ η λέξη ΕΛΛΑΣ (5+30 +30+1+200) 266. Άρα, πρώτα έγινε η λέξη Έλλην, διότι έχει μικρότερο λεξάριθμο, και
5.    Το ίδιο λένε και τα λεξικά. Ελλάς: «Πόλις τις της Θεσσαλίας, ιδρυθείσα κατά την μυθολογίαν υπό του Έλληνος».

Τα άρθρα που δημοσιεύονται εκφράζουν τον/την συντάκτη/τριά τους και οι θέσεις δεν συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη του palmosev.gr

Για τις ειδήσεις της Εύβοιας κι όχι μόνο εμπιστευτείτε το palmosev.gr



error: