Home > Πολιτισμος - Κοινωνικα > «Μαινόμενος» ο Ταύρος (των Ωρεών) εν … υαλο – δοχείο Μοναδικό αλλά παραμελημένο μνημείο

«Μαινόμενος» ο Ταύρος (των Ωρεών) εν … υαλο – δοχείο Μοναδικό αλλά παραμελημένο μνημείο

Ωρεοί. Ένα πανέμορφο αλλά και ιστορικό χωριό της Βόρειας Εύβοιας. Ευρήματα από το 2000 π.Χ υπάρχουν στην περιοχή μεταξύ Ωρεών και Ιστιαίας. Αναφέρεται στα γραπτά του ιστοριογράφου Στράβωνα (γεννημένος το 65 π.Χ.) και ονομαζόταν στην αρχαιότητα Ωρεός. Υπάρχει η άποψη πως στην αρχαιότητα οι Ωρεοί και η Ιστιαία αποτελούσαν μία πόλη (το αναφέρει ο Παυσανίας στα Αχαϊκά – 26,2) ενώ υπάρχει και η άποψη των δύο διαφορετικών πόλεων (κατά τον Θεόπεμπτο, επί Περικλή εγκαταστάθηκαν 2000 Αθηναίοι στους Ωρεούς μετά την καταστροφή της Ιστιαίας που είχε αποστατήσει από την Αθηναϊκή Συμμαχία. Έτσι δημιουργήθηκε η σύγχυση και οι δύο πόλεις ταυτίστηκαν). Ο Ωρεός αρχικά και σαν Ωρεοί στη συνέχεια, εμφανίζεται σε όλες τις ιστορικές περιόδους της Ελληνικές Ιστορίας.

Το χτες

Στις 25 Αυγούστου 1965 αποκαλύφτηκε σε βάθος 2,5 μέτρων στη θάλασσα των Ωρεών, μαρμάρινο άγαλμα ταύρου, άριστα διατηρημένου με μήκος περίπου 3,20 μέτρα.  Η είδηση αυτή γράφτηκε στην εφημερίδα «Ελευθερία» στις 27/8/1965. Ο αρχαιολόγος Άγγελος Δεληβοριάς και ο γλύπτης Στέλιος Τριάντης μετέβησαν στους Ωρεούς και μετέφεραν το γλυπτό στη θέση που σήμερα βρίσκεται. Από όλα τα γλυπτά που έχει κρύψει η Ευβοϊκή γη, το συγκεκριμένο γλυπτό κατέχει μια φήμη, η οποία συνοδευόταν από το δέος για την εκπληκτική, ισορροπημένη κατασκευή και εκτός αυτού, με μια θέση θαυμασμού κατά την νεότερη εποχή. Ο ταύρος, το αρσενικό βόδι, στην αρχαιότητα θεωρείτο ιερό ζώο και σχετιζόταν με λατρείες γονιμότητας. Είναι η αρσενική αρχή στη φύση και αναπαραγωγική δύναμη, που αποδίδεται στους ουράνιους θεούς. Είναι ένας ταύρος κυρίσσων (ο επιθετικός ταύρος) και θεωρείται σύμβολο δύναμης και επιρροής των ηγεμόνων. Στον κύκλο του Διονύσου, οι 16 ιέρειες του θεού, καλούν τον θεό με την φράση «Άξιε ταύρε, άξιε ταύρε».

Λεπτομέρειες της  κατασκευής του

Το ζώο έχει αυστηρή κίνηση μπροστά και κάτω. Αποτελείται από τρεις μεγάλους όγκους εκ των οποίων ο μπροστινός έχει βάρος περισσότερο από 2,5 τόνους. Τα κέρατά του (τα οποία έχουν αφαιρεθεί κατά την αρχαιότητα) ήταν ένθετα, κατασκευασμένα από χρυσό. Ο Πλήνιος δίνει μια γραπτή πηγή για κάποιον Παυσία, ζωγράφο από την Συκιώνα. Ένα έργο του, «Η θυσία του ταύρου», μεταφέρθηκε μεταξύ του 365 και 335 π.Χ. στο Πόρτικους του Πομπηίου, στη Ρώμη. Μπροστά στο έργο παρήλαυνε πλήθος κόσμου μέχρι και τα πρώτα χριστιανικά χρόνια, βλέποντας την νέα «ανακάλυψη» της ζωγραφικής.  Το παράδοξο είναι πως ζωγράφισε τον ταύρο όχι από την πλευρά αλλά «κατ’ ενώπιον» ώστε να φαίνεται όλο το μήκος του σώματος (με προοπτική). Βάφει  τον ταύρο μαύρο, ώστε να πετύχει στην απόδοση των σκιών με λευκό χρώμα, οι οποίες τονίζουν έντονα τις ανατομικές λεπτομέρειες, δημιουργώντας την θραύση των επιπέδων, έτσι ώστε να αναδεικνύεται το έργο. Έτσι λοιπόν υπάρχει η πεποίθηση ότι ο Ταύρος των Ωρεών θα τόνιζε αυτές τις ανατομικές λεπτομέρειες. Όλα τα χαρακτηριστικά του ταύρου, η επεξεργασία του μαρμάρου, η διαμόρφωση των οφθαλμών και η εξέλιξη των σχεδίων που προέρχονται από κοπές νομισμάτων του 430 π.Χ, μας οδηγούν στη σκέψη ότι το σχέδιο αυτό του ταύρου έχει επεξεργαστεί  εργαστήριο από την Αττική, πιθανότατα κατασκευασμένο από Πεντελικό μάρμαρο. Η ευρεία αυτή καλλιτεχνική αντίληψη και σύλληψη του ιερού συμβόλου, γεννήθηκε πιθανότατα στις αρχές του τελευταίου τετάρτου του 5ου π.Χ. αιώνα, ενώ σμιλεύτηκε για τον Ωρεό, την πρώτη δεκαετία του 3ου π.Χ. αιώνα, επί εποχής του Δημητρίου του Πολιορκητή.

Το σήμερα – Δηλώσεις κατοίκων

 

Σήμερα ο Ταύρος των Ωρεών βρίσκεται στην παραλία των Ωρεών, δίπλα στην εκκλησία του Σωτήρος, φυλασσόμενος μέσα σε ένα γυάλινο κουβούκλιο που πολλοί πιστεύουν πως δεν είναι αντάξιο ενός τόσο σημαντικού έργου. Επισκεφτήκαμε τους Ωρεούς και μιλήσαμε με κατοίκους του χωριού, ζητώντας τους πληροφορίες για το γλυπτό. Πρώτος μας μίλησε ο Πρόεδρος της Τοπικής Κοινότητας, ο Γιώργος Καλόγηρος: «Δεν είμαι καθόλου ευχαριστημένος με τη σημερινή κατάσταση του ταύρου. Βρίσκεται σε ένα κουβούκλιο εδώ και πάνω από 20 χρόνια, που είναι απεριποίητο εντελώς. Τα δέντρα έχουν μεγαλώσει και έχουν πέσει πάνω στη σκεπή του, με κίνδυνο και ζημιάς αλλά και ατυχήματος. Πρέπει να γίνει εξωτερική συντήρηση, πιο μεγάλο στέγαστρο, με πόρτα, καλό φωτισμό, επισκέψιμο. Σε επαφή που είχα με την ΙΑ Εφορία Αρχαιοτήτων Χαλκίδας (που στη δικαιοδοσία της είναι το μνημείο), είχα ζητήσει να μεταφερθεί κοντά στο Λιμεναρχείο».

Ο Κώστας Μπάμης, Δημοτικός Σύμβουλος στο Δήμο Ιστιαίας – Αιδηψού αλλά και Τελώνης στο Τελωνείο Ωρεών που γειτονεύει με το μνημείο, μας τόνισε: «Ο ταύρος είναι σε κακή κατάσταση. Τα τζάμια στο κουβούκλιο είναι βρώμικα, με αποτέλεσμα να μειώνεται η ορατότητα στο μνημείο. Το κόσμημα αυτό βρίσκεται σε πλήρη αντίθεση με το κουβούκλιο που το περιβάλλει. Φτιάχτηκε για να συμβολίζει την Ευβοϊκή δύναμη και από όσα ξέρω, άλλοι λένε πως είναι επιτύμβιο μνημείο (αφιέρωμα) και άλλοι λένε πως ήταν στην είσοδο του λιμανιού, ζευγάρι με έναν ακόμα ίδιο ταύρο. Βρέθηκε μέσα στη θάλασσα το 1965, τυχαία, μιας και όσα αρχαία έχουν βρεθεί στην Βόρεια Εύβοια, κατά κανόνα έχουν βρεθεί από τύχη, με οικοδομικές ή αγροτικές εργασίες και όχι με οργανωμένες ανασκαφές. Οι παλιοί ανέβαιναν πάνω του και έκαναν βουτιές στη θάλασσα. Το 1993 η Αρχαιολογική Υπηρεσία  έβαλε το σκέπαστρο που και σήμερα υπάρχει, ένα μπέρδεμα αλουμινίου, ξύλου και

γυαλιού, που δεν δένει με το μνημείο. Το ιδιαίτερο είναι, πως είναι το μόνο δημόσιο έκθεμα σε όλη την Βόρεια Εύβοια και έρχονται να  το δουν χιλιάδες κόσμου. Όλοι οι ξένοι που με ιστιοφόρα έρχονται στο λιμάνι των Ωρεών, πρώτα έρχονται να δουν αυτό το μνημείο. Και τελικά βλέπουν αυτό το χάλι. Κάτι πρέπει να γίνει. Αν και είναι αρμόδια η Εφορία Αρχαιοτήτων της Χαλκίδας, ο Δήμος πρέπει να προτείνει μια μελέτη που θα δένει με το μνημείο και το χώρο» .

«Εκπολιτιστικός και Εξωραϊστικός Σύλλογος Ωρεών»

Στη γραπτή δήλωση των μελών του Συλλόγου μεταξύ άλλων αναφέρεται: «Ο Ταύρος είναι ένα άριστο δείγμα και σύμβολο εξουσίας για την εποχή εκείνη (4ος αιώνας π.Χ.) και συνεχίζει να αποτελεί το χαρακτηριστικό σύμβολο των σημερινών Ωρεών…. Δυστυχώς, τα τελευταία χρόνια, ο Ταύρος των Ωρεών είναι τοποθετημένος σε ένα στέγαστρο που κάθε άλλο τον προβάλλει και σε καμία περίπτωση δεν τιμά τον πολιτισμό μας και εμάς τους ίδιους, αντιθέτως μας προσβάλλει σε μεγάλο βαθμό. Κατά το παρελθόν και μέχρι σήμερα έχουν γίνει προσπάθειες από διάφορους τοπικούς φορείς, συμπεριλαμβανομένου και του Εκπολιτιστικού και Εξωραϊστικού Συλλόγου Ωρεών, με συγκεκριμένες προτάσεις και μελέτες και με δυνατότητα αυτοχρηματοδότησης σε ορισμένες εξ’ αυτών, για την πλήρη αποκατάσταση της αίγλης του. Δυστυχώς, και λυπούμαστε για αυτό, οι αρμόδιες αρχές δεν έχουν δείξει την ανάλογη ανταπόκριση σε αυτές τις πρωτοβουλίες. Πιστεύουμε ότι κρίνεται επιτακτική η άμεση αντικατάσταση του στεγάστρου με καταλληλότερο και σε κάθε περίπτωση θεωρούμε αυτή την ενέργεια ως την ελάχιστη κίνηση των αρμόδιων οργάνων. Θεωρούμε ότι η περιοχή μας και ευρύτερα η Βόρεια Εύβοια, πρέπει να αξιοποιήσει και να προβάλλει με τον καλύτερο δυνατό τρόπο τους αρχαιολογικούς της χώρους και θησαυρούς και σε κάθε περίπτωση απώτερος στόχος και σκοπός όλων μας, και πιστεύουμε όλης της Βόρειας Εύβοιας είναι η δημιουργία ενός Αρχαιολογικού Μουσείου στη Βόρεια Εύβοια, που θα αποτελέσει το σημείο αναφοράς για τα ευρήματα που υπάρχουν και αυτά που πρέπει να επιστρέψουν στο τόπο τους. Δεν είναι πολυτέλεια η προστασία και ανάδειξη της αρχαιολογικής μας κληρονομιάς, είναι ανάγκη πολιτιστικής και κοινωνικής ανάπτυξης της Βόρειας Εύβοιας και εμείς θα συνεχίσουμε να τη διεκδικούμε και να απαιτούμε να γίνει πραγματικότητα».

Ο Βασίλης Φιρφιλιώνης είναι παλιός Ωραίτης, γεννημένος το 1927 και μας είπε πολλά ενδιαφέροντα γεγονότα που έχουν σχέση με του Ωρεούς. Θα αναφέρουμε όσα ενδιαφέρουν  το θέμα που εξετάζουμε: «στη θάλασσα των Ωρεών συμβαίνει ένα φαινόμενο. Κάθε Φλεβάρη μήνα, η θάλασσα κατεβαίνει κατά 6 μέτρα περίπου (το λέμε ρήχο) και κρατάει κάποιες μέρες του φεγγαριού. Στην περιοχή η θάλασσα έχει μπει στην ξηρά κατά 7 μέτρα. Σε ένα πυροφάνι λοιπόν, είδαν το άσπρο του αγάλματος. Παλιά φαίνονταν μέσα στη θάλασσα τοιχία και κατασκευές που πρέπει να ήταν κατοικίσημες. Έβγαλαν λοιπόν τον ταύρο, δεν υπήρχαν και πολλά μέσα τότε. . Βρέθηκε με τα πόδια του σπασμένα. Από την Χαλκίδα θέλανε να μας το πάρουν αλλά δεν το δώσαμε. Δεν έχουμε σαν Ωρεοί κάτι άλλο να δείξουμε». Και ο ηλικιωμένος παλαιοπώλης της Ιστιαίας, Βαγγέλης Βιτάνος, μας είπε πως ο ταύρος βρέθηκε όταν Προεδρος της Κοινότητας ήταν ο Γιώργος Βόρρης: «Βρέθηκε κοντά στο σπίτι του Γώργου Παπακωνσταντίνου», μας είπε.

Ο Αντώνης Αποστόλου, κάτοικος Ωρεών που έχει ουζερί 20 μέτρα από το ξεχωριστό αρχαίο μνημείο, μας είπε: «Υπάρχουν περιοχές, για να μη πω χώρες, που θα ήθελαν πάρα πολύ να έχουν κάτι παρόμοιο και εμείς το έχουμε παραπεταμένο. Το κουβούκλιο είναι σε άθλια κατάσταση. Πρέπει να φωτιστεί, να μπει μια πινακίδα που θα γράφει κάποιες λεπτομέρειες για το έκθεμα. Σαν κάτοικος Ωρεών έχω παράπονο. Ο Δήμος μας πρέπει να πιέσει να γίνει κάτι. Ο ταύρος είναι το έμβλημα του χωριού μας και θα έπρεπε να χαίρει  εκτίμησης. Στα σπλάχνα του έχει την ιστορία της περιοχής. Ιστορία χιλιάδων χρόνων»

Το αύριο – Πρόταση αναστήλωσης

Είναι σίγουρο πως ο Ταύρος των Ωρεών είναι ένα γλυπτό μοναδικό, τόσο από καλλιτεχνικής άποψης,  αλλά και επιβλητικό λόγω του όγκου που έχει. Όπου και να ανατρέξεις στην βιβλιογραφία ή στο διαδίκτυο και να ζητήσεις πληροφορίες για τους Ωρεούς, θα δεις σίγουρα την φωτογραφία του. Είναι όντως το έμβλημα του χωριού, όπως και της Βόρειας Εύβοιας. Είναι απαράδεκτο ένα τέτοιο μνημείο να χάνεται μέσα σε ένα μικρό κουβούκλιο, χωρίς τις καταλληλες συνθήκες συντήρησης, που απαιτούνται για τέτοιους αρχαιολογικούς θησαυρούς,  χωρίς να αναδεικνύεται  και χωρίς τελικά να έχει την θέση που του αρμόζει.

Η έρευνά μας  για αυτό το ξεχωριστό γλυπτό της αρχαιότητας, στέφθηκε με επτυχία γατί βρήκαμε κάτι μοναδικό που δεν έχει ξαναδημοσιευτεί. Ανακαλύψαμε σχέδιο  – αναπαράσταση του Αρχαιολόγου Άγγελου Ριτσώνη που μαζί με τους αρχιτέκτονες  Γιάννη Καρατζούδα και Αγγελική Χρυσάνθη έχουν κάνει πρόταση και είναι αυτή που έχει υιοθετηθεί για την «αναστύλωση» του μνημείου, όταν αυτή πραγματοποιηθεί.

Σύμφωνα με πληροφορίες μας, η Αρχαιολογική Υπηρεσία επιθυμεί να γίνει η αναπαράσταση και αναστύλωση του μνημείου. Εμείς ευχόμαστε η μελέτη αυτή να υλοποιηθεί  το συντομότερο δυνατό, ώστε ο Ταύρος των Ωρεών να βρει τη θέση που πραγματκά του αξίζει.

error: