booked.net

Home > Hot ! > Το Τελέθριο ζωντανεύει τα έθιμα και τις παραδόσεις του

Το Τελέθριο ζωντανεύει τα έθιμα και τις παραδόσεις του

///
Comments are Off


Από το αρχείο της εφημερίδας “Παλμός της Βόρειας Εύβοιας”

Οι Τελεθριείς οργανώνονται και συμβάλλουν στη καταγραφή και διατήρηση των εθίμων των ορεινών χωριών. Έτσι  με αφορμή τις Άγιες μέρες που ζυγώνουν θέλησαν να μας θυμήσουν κάποια από τα έθιμα των Χριστουγέννων της Πρωτοχρονιάς και των Φώτων. Έτσι μια και δυο περιπλανώμενοι στα χωριά του Τελεθρίου Γαλατσάδες και Καματριάδες, θαυμάζοντας την άγρια ομορφιά, συνάντησαν τις κυρίες Αναστασία Κουτρούμπη, Αναστασία Ντέντη και Αναστασία Πανταζή, οι οποίες πρόθυμα δέχτηκαν να  μίλησαν για τα έθιμα των χωριών τους. Η ιδιαίτερη ομιλία μας καταγράφηκε για να θυμόμαστε και να τιμούμε το χθες που μας γαλούχησε.

«Παραμονές Χριστουγέννων (βδομάδα πριν τα Χριστούγεννα) αρχίζαμε τσ’ ετοιμασίες για τ’ Χριστού. Φτιάχναμε το δέντρο λέει η κυρία  Αναστασία Πανταζή από τις Καματριάδες και συγκεκριμένα το ’39, θ’μάμαι πήγαινα με τα γουρ’νοτσάρ’χα με χιόν’ στ’ Καρπέτ’ τη βρύσ’ κι έκοβα έλατο για να στολίσω. Επίσης σφάζαμε τα γ’ρούνια, τα λιβανίζαμε και τ’ς βάζαμε στο στόμα ένα λεμόν’ για να μέν’ το στόμα ανοιχτό. Όταν γδέρναμε τα γ’ρούνια το στρώμα λίπους που βρίσκαμε το κόβαμε χωριστά. Το βράζαμε σε καζάνια και φτιάχναμε τη «λίπα». Αυτό ήταν το βούτυρό μας. Φτιάχναμε μ’ αυτή τη «λίπα» γλυκά, τηγανίζαμε κ.λ.π. Ψιλοκόβαμε κρέας από τα γ’ρούνια και με τ’ άντερα τους φτιάχναμε λουκάνικα. Γεμίζαμε τ’ άντερα με κρέας τα δέναμε στ’ν άκρη κι ύστερα το αφήναμ’ στον αέρα να στεγνώσ’νε. Το κρέας από ‘μενε το παστώναμε μ’ αλάτ’  για να συντηρείται».

«Ανήμερα του Χριστού, αχάραγα πηγαίναμε στ’ν Εκκλησιά κι όταν γυρνάγαμε σπίτ’ μας, είχε ξημερώσει πιά. ‘Τοιμάζαμε τραπέζι για όλη τ’ν οικογένεια με κοτόσ’πα, τα σ’κώτια και τα άντερα από το γ’ρούν’. Στο τραπέζ’ κόβαμε και  Χριστόψωμο, που το ‘χαμε ζ’μώσ’ με προζύμ’ από την Πρώτη μέρα. Από το βράδ’ των Χριστουγέννων και κάθε βράδ’ μέχρι του Σταυρού (5 Ιανουαρίου) λιβανίζαμε το σπίτ’ και δεν πετάγαμε τη στάχτη απ’ το  τζάκ’ για να μην ‘ρχονται τα     Καλλικατζούρια  και κάνουν ζαβολιές.
Τη ‘βδομάδα μεταξύ Χριστουγέννων και Πρωτοχρονιάς, φτιάχναμε γλυκά (κουραμπιέδες, μελομακάρονα και μπακλαβά). Εμείς που ‘μαστε και κουμπάρες, λένε οι κυρίες Κουτρούμπη και Ντέντη, φτιάχναμε τα γλυκά μας μαζί. Την Παραμονή τ’ αγόρια ‘λέγαν τα Κάλαντα.

Ξημέρωμα του Αη-Βασιλιού (Πρωτοχρονιάς) οι άντρες ‘φερναν ένα γερό ξύλο στο τζάκι (πουρνάρι ή αρειό) για να κρατήσ’ τη φωτιά 3 μέρες και να ‘ναι γεροί και δυνατοί οι νοικοκυραίοι και το σπίτ’ όλη τ’ν καινούρια τ’ χρονιά. Τ’ στάχτ’ απ’ αυτό το ξύλο τ’νε μαζεύαμε και τ’νε σκορπάγαμε γύρω – γύρω στ’ αγκωνάρια του σπιτιού. Πρώτη δουλειά πρωί – πρωί τσ’ Πρωτοχρονιάς, φτιάχναμ’ λουκουμάδες με μέλι κι όλη η οικογένεια καθόταν  στο τραπέζ’ για τη γλυκιά χρονιά. Σ’ ένα πιατάκι έβαζε η νοικοκυρά απ’ ότι γλυκά είχε  σπίτι τς κι ‘βγαινε στη βρύσ’ τ’ς αυλής, τ’ν άνοιγε πάν’ απ’ τα γλυκά να τρέξει το νερό κι ‘λεγε: «Όπως τρέχ’ το νερ’ στ’ βρύσ’ πάν’ απ’ τα γλυκά, έτσι να τρέχ’ η υγεία, η χαρά και τα καλούδια σπίτι μας». Για τη γλυκιά χρονιά, μελώναμε τις πόρτες του σπιτιού σε σχήμα σταυρού. Τέλος βάζαμε έν’ αγόρ’ να κάν’ τ’ν Κοσώνα. Καθότανε πάν’ στ’ν  πέτρα, μ’ ένα μαξιλάρ’ χωρίς να κ’νιέται. Για να βγάλ’ η κλώσα μας π’λιά. Του Σταυρού πέρναγε ο παπάς από τα σπίτια ραντίζοντας  μ’ αγιασμό για να φύγ’νε τα Καλλικατζούρια, τα οποία όπως ο μύθος λέει φώναζαν: «Τρέξτε ποδαράκια μ’ έρχεται ο τρελό-παπας με την αγιαστούρα τα’ και με τη βρεχτούρα τα’ (αγιασμός- ματσάκι βασιλικού). Τα αγόρια λέγανε τα Κάλαντα των Φώτων. Κείνα τα χρόνια παιδάκι μ’», λέει η κυρία Αναστασία Ντέντη, «μόλις χτύπαγε η καμπάνα μαζευόμαστε όλο  το χωριό στη Εκκλησιά για να γιορτάσουμε. Τώρα βλέπουμε πως οι νέοι δεν κάνουν έτσι. Παραμονή των Φώτων πήγαιναν οι γυναίκες στην παλιά τη βρύση, που είναι στις Γαλτσάδες την καθάριζαν για να πάει ο παπάς να ρίξει το Σταυρό».

Για τις ειδήσεις της Εύβοιας κι όχι μόνο εμπιστευτείτε το palmosev.gr



error: